Krzyże

Krzyże to stara mazurska wieś, w której zachowały się pozostałości budownictwa ludowego. Leży na zachodnim brzegu jeziora Nidzkiego, 4,5 km na południe od leśniczówki "Pranie". Wieś oddalona jest od brzegu ok. 300 m i z jeziora jest mało widoczna. Z wody widać tylko dwa pomosty. Patrząc dalej na północ widać ciemnobrązowy kwadrat przystani Scorpion. We wsi mieszka ok. 200 mieszkańców, na stałe zamieszkuje ok. 90 osób. Wieś założona w 1706 roku jako osada szkatułkowa na 30 włokach i 10 morgach. W 1846 r. założono tu pierwszą szkołę. Istnieje kilka wersji pochodzenia nazwy Krzyże. Jedna z nich mówi, że wywodzi się ona od kształtu jeziora Nidzkiego, które w tym miejscu z zatokami Zamordeje Wielkie i Małe tworzy krzyż. Niemiecka nazwa Krzyży - Kreuzofen powstała z połączenia dwóch wyrazów der kreuz - krzyż i der ofen - piec. Mieszkańcy dawniej bowiem trudnili się wypalaniem drewna. Wieś upodobała sobie elita intelektualna kraju. Tu zaczynał swoją mazurską drogę Andrzej Strumiłło, zanim przeniósł się do Niedźwiedziego Rogu i dalej. Bywała tu Agnieszka Osiecka. Krzyżom poświęcił tom prozy Jerzy Putrament, zapalony wędkarz. Wieś ma w tej chwili charakter typowo letniskowy. W 1993 r. powstał ośrodek wypoczynkowy "Mazury", jeden z pierwszych takich obiektów położony na wsi. Działa tu kilka sklepów, w sezonie otwierają się liczne punkty małej gastronomii. Krzyże są sołectwem wchodzącym w skład gminy Ruciane-Nida.